Ιστορίες από δημόσιες βιβλιοθήκες

Posted: Νοέμβριος 6, 2016 by ovithanos in Διήγημα
Ετικέτες: , , , , ,

Οι περισσότεροι αναγνώστες λογοτεχνίας, ακόμα κι αυτοί που βάζουν κεφάλαιο Α στη λέξη αναγνώστης περιγράφοντας τον εαυτό τους, τις περισσότερες φορές αγνοούν έναν συγγραφέα αν δεν έχει γράψει «βιβλίο». Άδικα κρίνουν το έργο του συγγραφέα από τον αριθμό σελίδων των δημιουργημάτων του. Τις περισσότερες φορές ξεχνάνε βέβαια – πάλι η άγνοια – ότι πολλά από αυτά τα πολυσέλιδα αριστουργήματα έχουν ξεκινήσει από ένα πολύ ταπεινό διήγημα, ή αγγλιστί short story.

Το διήγημα έχει περάσει περιόδους μεγάλης αναγνωστικής ακμής και μεγάλης παρακμής, και τις τελευταίες δυο τρεις δεκαετίες ζει όχι μόνο την αμφισβήτηση, αλλά και την υποτίμηση από το ευρύ αναγνωστικό κοινό. Αυτό το άλλαξε κάπως ένα Όσκαρ σε μια ταινία το 2006, και ένα Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2013. Το 2006 η ταινία Brokeback Mountain παίρνει τρία Όσκαρ, αυτό της καλύτερης σκηνοθεσίας, καλύτερης πρωτότυπης μουσικής και καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου, αλλά κάπου εκεί είναι που όλοι μαθαίνουν ότι αυτό το κείμενο που διασκευάστηκε και έγινε σενάριο για μια ταινία 134 λεπτών, ήταν μια μικρή ιστορία, ένα διήγημα της Annie Proulx, που είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό New Yorker το 1997 και ήταν ελεύθερο στο διαδίκτυο για να το διαβάσει ο καθένας.

ΜΕΤΑ ήρθε η Alice Munro. Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2013. Όλο της το έργο μικρές ιστορίες, διηγήματα. Και μάλιστα η …θρασύτατη γράφει διηγήματα μόνο και αποκλειστικά για τη μικρή κωμόπολη που γεννήθηκε, μεγάλωσε και έζησε όλη τη ζωή της στον Καναδά, κοντά στη πόλη του Οντάριο. Η Alice Munro ξανάφερε το διήγημα στις πρώτες θέσεις της λογοτεχνίας, εκεί που πραγματικά ανήκει αλλά …αλλά δεν κατάφερε να τελειώσει αυτή την προκατάληψη που ο συγγραφέας κρίνεται από το ευρύ κοινό από των αριθμό των σελίδων του βιβλίου του. Άλλαξε όμως την αντιμετώπιση προς το διήγημα που έχουν κάποιοι – γνώστες της λογοτεχνίας, δύσκολο αλλά υπάρχουν ακόμα μερικοί – εκδοτικοί οίκοι. Έτσι, τα τελευταία χρόνια έχουμε δει περισσότερες συλλογές διηγημάτων στην αγορά και περισσοτέρους συγγράφεις να βγάζουν ακόμα κι από τα σεντούκια τους ξεχασμένες ιστορίες και να τις κυκλοφορούν.

Τώρα, τον τελευταίο καιρό έχει καθιερωθεί από τους εκδοτικούς οίκους, όταν στέλνουν καινούργια βιβλία σε περιοδικά που ασχολούνται με την κριτική και την παρουσίαση βιβλίων, να τα στέλνουν σε ψηφιακή μορφή σε ένα απλό email. Εξαιρούνται φυσικά graphic novels και παιδικά βιβλία που ακόμα έρχονται με το ταχυδρομείο. Έτσι, πρωινό ταχυδρομείο με βιβλίο μέσα ήταν πολύ ευχάριστη έκπληξη χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχω κάτι ιδιαίτερο ενάντιων των ψηφιακών βιβλίων. Alice Smith, «Public Library and other stories».

biblio_0001Το εξώφυλλο από αυτά τα ήρεμα αφαιρετικά εξώφυλλα με μια φωτογραφία που λέει όσα λένε χιλιάδες λέξεις. Και μετά το όνομα Alice Smith ή καλύτερα Ali, όπως την ξέρουν οι περισσότεροι. Την Ali είχα την ευκαιρία να τη συναντήσω αρκετές φορές, τόσο στο Εδιμβούργο που είναι τακτική ομιλήτρια στην ετήσια έκθεση βιβλίου, αλλά και στην Guardian που γράφει κατά περιόδους. Ο καλύτερος τρόπος να την περιγράψεις είναι, μια Σκωτσέζα στο Κέμπριτζ. Η επαναστάτρια Σκωτσέζα με την έντονη προφορά από το Inverness, και τις ρίζες της στην εργατική τάξη, προσαρμοσμένη στην διανοουμενίστικη έκφραση του Κέμπριτζ, που όχι μόνο φοίτησε, αλλά και ζει τώρα. Προσοχή, χρησιμοποίησα τη λέξη «προσαρμοσμένη» και όχι συμβιβασμένη. Έχουν μεγάλη διαφορά, γιατί ο τρόπος έκφρασης άλλαξε αλλά όχι η σκωτσέζα επαναστάτρια που ζει και γράφει για τους μη προνομιούχους. Κι αυτό ακριβώς κάνει με το βιβλίο της «Public Library and other stories» – «Δημόσια Βιβλιοθήκη και άλλες Ιστορίες»: Επαναστατεί. Επαναστατεί σε ένα συντηρητικό κατεστημένο στη Βρετανία, που ενώ χρηματοδοτεί την επιβίωση τραπεζών και των μετόχων τους, κόβει επιδοτήσεις από τις δημόσιες βιβλιοθήκες, με αποτέλεσμα κάποιες από αυτές να κλείνουν.

biblio_0002

Ο ρόλος των δημοσίων βιβλιοθηκών στη Βρετάνια είναι αναμφισβήτητα μεγάλος στη διαπαιδαγώγηση και μόρφωση ολοκλήρου του λαού, δίνοντας του πρόσβαση όχι μόνο στο βιβλίο γενικότερα, σε κλασσικά συγγράμματα αλλά και σε ό,τι σύγχρονο κυκλοφορεί. Η κατάσταση έχει φτάσει στο σημείο που το συντηρητικό κράτος του Κάμερον και τώρα της Μέι να συμπεριφέρεται σαν να πολεμάει τις δημόσιες βιβλιοθήκες, σε σημείο που να προτιμάνε να κλείσουν βιβλιοθήκες από το να δεχτούν ιδιωτικές δωρεές.

Η Ali Smith επαναστατεί και πολεμάει με το καλύτερο όπλο που διαθέτει, την πένα της. Οι ιστορίες της, οι περισσότερες αφηγηματικές σε πρώτο πρόσωπο μιλάνε για βιβλία, για συγγραφείς και αναγνώσεις σε δημόσιες βιβλιοθήκες. Είναι η ιστορία μιας πρώην συζύγου, μιας καθυστερημένης επιβάτιδας τραίνου, μιας διαφωνίας για μια πιστωτική κάρτα. Αλλά όλες είναι συνδεδεμένες με λέξεις από βιβλία, ιστορίες από βιβλία και συγγράφεις από τον D. H. Lawrence μέχρι την Katherine Mansfield.

Το βιβλίο της Ali Smith δεν είναι ακριβώς ψυχαγωγικό γιατί έχει μέσα του την πολιτική σκιά ενός συστήματος που μισεί την εκπαίδευση και την μόρφωση γιατί τα φοβάται. Φοβάται ότι μορφωμένοι πολίτες απαιτούν περισσότερη δημοκρατία, περισσότερα δικαιώματα, ελευθερία, κι αυτό μερικές φορές κάνει το βιβλίο πολιτικό ακτιβισμό χωρίς αυτό να μειώνει την συγγραφική του αξία. Απεναντίας, οι ιστορίες της Ali Smith είναι χαλαρές και την ίδια στιγμή γεμάτες από λέξεις που θα σε κάνουν να σκεφτείς πέρα από τις λέξεις. Σε μια από τις ιστορίες, η Ali Smith λέει κάτι που μου άρεσε πολύ: «στα βιβλία και στις βιβλιοθήκες δεν υπάρχουν σύνορα, δεν υπάρχουν χρώματα και θρησκείες, πρόσφυγες που ζητάνε καταφύγιο, υπάρχουν σκέψεις και γνώση.»

Λάτρης των short stories, ο ίδιος το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι το «Public Library and other stories» ήρθε σαν όαση μπροστά στις πολλές ανοησίες που διάβασα ή απέφυγα να διαβάσω από τις νέες κυκλοφορίες του 2016. Ένα πολύ καλό βιβλίο που αξίζει σε μια ενημερωμένη βιβλιοθήκη και ελπίζω να μεταφραστεί και στα Ελληνικά.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε σε Βρετανία και Αμερική στις 4 Οκτωβρίου και πωλείται και σε ψηφιακή μορφή από το Amazon.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s