Το βιβλίο και το εξώφυλλο

Posted: Νοέμβριος 24, 2016 by ovithanos in Μυθιστόρημα
Ετικέτες: , , , ,

Γράφοντας τις σκέψεις μου για ένα βιβλίο ή παρουσιάζοντας κάτι καινούργιο, πάντα φροντίζω να αφιερώσω έστω και μια πρόταση για το εξώφυλλο του βιβλίου. Θα μου πείτε ότι εδώ υπάρχει και παροιμία που λέει ότι ένα βιβλίο δεν κρίνεται από το εξώφυλλο, αλλά θα ήθελα να πιστεύω ότι η παροιμία έχει περισσότερο αλληγορικές ερμηνείες παρά πραγματικές, γιατί το εξώφυλλο ενός βιβλίου είναι κομμάτι του. Είναι κομμάτι της ιστορίας του και της ιστορίας που διηγείται. Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι η πρώτη ματιά με το περιεχόμενό του, το χολ υποδοχής πριν μπεις στο σπίτι, τα μάτια πριν δεις το πρόσωπο.

Συν, και αυτό είναι πολύ σημαντικό, πόσες φορές ένα εξώφυλλο δεν μας «κορόιδεψε» ώστε να αγοράσουμε το βιβλίο; Πόσες φορές ένα εξώφυλλο δεν μας εντυπωσίασε τόσο πολύ ώστε να αγοράσουμε κάτι που μπορεί μετά να μην φτάσαμε πέρα από τη δέκατη σελίδα και να μην το πετάξαμε γιατί …μας άρεσε το εξώφυλλο. Και πόσες φορές το εξώφυλλο από μόνο του δεν συνδέθηκε με αναμνήσεις; Εγώ θυμάμαι ένα βιβλίο από τη παιδική μου ηλικία με θέμα από την ελληνική μυθολογία, όχι γιατί θυμάμαι τίποτα από την ιστορία που διηγείτο όσο για τον εντυπωσιακό Ηρακλή που κοσμούσε το εξώφυλλο του.

biblio_0013Αυτές τις σκέψεις τις κάνω πολύ καιρό και κατά περιόδους έχω γράψει γι’ αυτό το θέμα, πάντα συμπεριλαμβάνοντας τις σκέψεις μου σε κρίσεις για το βιβλίο ή παρουσιάσεις. Αλλά πριν από μερικές μέρες ήρθε η Jhumpa Lahiri.

Τώρα φανταστείτε μια συγγραφέα, που έχει εκδόσει και συμμετάσχει σε πάνω από 20 βιβλία, να μιλάει για εξώφυλλα βιβλίων με αναφορές στην προσωπική της εμπειρία και σαν συγγραφέας που βλέπει τα εξώφυλλα των βιβλίων της, αλλά και σαν άνθρωπος που η ζωή της την τοποθέτησε αλληγορικά στο εξώφυλλο του βιβλίου της.

Η Jhumpa Lahiri είναι Αμερικανίδα συγγραφέας με ρίζες στην Ινδία που μετανάστευσε στις ΗΠΑ σε πολύ μικρή ηλικία. Η ίδια γεννήθηκε στο Λονδίνο, πρώτο σταθμό των γονιών της πριν την Αμερική, και πολύ λίγες οι αναμνήσεις από τη γενέτειρα των γονιών της πέρα από αυτές που απόκτησε μέσα από διηγήσεις και σε σποραδικές διακοπές. H Jhumpa Lahiri μεγάλωσε στην αμερικανική κοινωνία των ’80 με τα τζην, τις ψηλές μπότες, τα χρωματιστά t-shirts, τα Walkman και την Madonna, ενώ την ίδια ακριβώς στιγμή και τελείως σχιζοφρενικά, ο οικογενειακός της κύκλος και η ζωή της μέσα στους τοίχους του σπιτιού της ήταν αυστηρά Ινδικός. Κι εκεί ακριβώς βρήκε και την έμπνευση. Στη σχιζοφρενική ζωή των Ινδών μεταναστών στην Αμερική.

Εκεί κάπου ξεκινάει και η ιστορία με τα εξώφυλλα. Χρειάστηκε να φτάσει το 1999 και εκατοντάδες στη κυριολεξία απορρίψεις από εκδότες για να δει η Jhumpa Lahiri δουλειά της τυπωμένη. Ο λόγος; Κρινόταν από το εξώφυλλο. Ήταν μια Ινδή μετανάστης με …αμερικάνικους τρόπους και ντύσιμο. Ουτε καν φολκλόρ. Και μάλιστα είχε το θράσος οι ιστορίες της να μην είναι ιστορίες από το Μπόλυγουντ αλλά καθημερινές ιστορίες, για γυναίκες που ζούσαν την απόρριψη και τη μοναξιά, για μοντέρνες γυναίκες με μοντέρνα προβλήματα που τύχαινε απλά να είναι Ινδές στην καταγωγή και μεγαλωμένες από οικογένειες περιχαρακωμένες από την ινδική κουλτούρα, παρόλο ότι ζούσαν στις ΗΠΑ. Αυτό ξέφευγε από τα στερεότυπα. Δεν ήταν το εξώφυλλο που κάποιοι θα θέλανε.

Το 1999 όμως, εκδόθηκε η πρώτη της ιστορία και το 2000 η Jhumpa Lahiri βραβεύτηκε με το βραβείο Πούλιτζερ. Στη συνέχεια έγινε ακόμα και μέλος της Προεδρικής Επιτροπής για τις Τέχνες ορισμένη από τον πρόεδρο Ομπάμα. Η Ινδή που έγινε εξώφυλλο πάλι ή η αμερικάνα που αποδεικνύει την πολυπολιτισμικότητα της υπερδύναμης και της προεδρίας του Ομπάμα;

biblio_0014

Το «The Clothing of Books» είναι το τελευταίο βιβλίο της Jhumpa Lahiri και μάλιστα …ολόφρεσκο. Κυκλοφόρησε στις 15 Νοεμβρίου (2016) στην Αμερική και είναι η αυτοβιογραφική διαδρομή της συγγραφέως σαν Ινδή μετανάστρια στην Αμερική και σαν το Αμερικανάκι στη γενέτειρα των γονιών της, όπου και για τους δυο, το κορίτσι με το τζην παντελόνι, τα σανδάλια ή τις ψηλές μπότες και τα πολύχρωμα t-shirts ήταν πάντα παραφωνία, το λάθος εξώφυλλο που κανένας δεν νοιαζόταν να δει τι έκρυβε από μέσα.

Παράλληλα της δίνεται η ευκαιρία να παρουσιάσει κι ένα-ένα τα εξώφυλλα των βιβλίων της και να τα εξηγήσει, να μιλήσει για την εικόνα και για το τι ήθελε να δείξει με το καθένα από αυτά. Πόσο τα εξώφυλλα των βιβλίων της μιλούσαν ή δεν μιλούσαν γι’ αυτό που υπήρχε μέσα τους, μια ευκαιρία να τακτοποιήσει το πρόσωπό της με τα εξώφυλλα των βιβλίων της και τη ζωή της με τις ιστορίες που αφηγείται μέσα στα βιβλία της.

biblio_0015Η ίδια σε κάποιο σημείο λέει: «Τα εξώφυλλα των βιβλίων μου γνωρίζουν το περιεχόμενο, εγώ απλά πρέπει να κάνω τις συστάσεις.» και αυτό από μόνο του, τουλάχιστον εμένα με άγγιξε γιατί είμαι απόλυτα σύμφωνος μαζί της και σε προσωπικό επίπεδο όσο αφορά τα δικά μου βιβλία ή αυτά άλλων που έχω επιμεληθεί.

Τώρα η ειρωνεία και φαντάζομαι είναι ένα παιχνίδι της συγγραφέως, το εξώφυλλο του συγκεκριμένου βιβλίου είναι …επικίνδυνα και αφαιρετικά γεμάτο, σε σημείο που να σε ξενίζει. Αλλά θέλω να πιστεύω ότι είναι αυτοσαρκασμός εκ μέρους της Jhumpa Lahiri και βρίσκω τον αυτοσαρκασμό στο ότι τα γράμματα του εξωφύλλου είναι …ραμμένα!

Το βιβλίο της Jhumpa Lahiri δεν προσπαθεί να προβάλει η να υπερθεματίσει το ρόλο του εξωφύλλου, άλλωστε η ίδια αναφέρει ότι σε πολλές περιπτώσεις το εξώφυλλο το είδε και η ίδια όταν το βιβλίο ήταν πια τυπωμένο. Ταυτόχρονα όμως δείχνει ότι το εξώφυλλο μπορεί να είναι από μόνο του μια οντότητα που να χαρακτηρίσει το βιβλίο, σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα το εξώφυλλο μπορεί να πάρει από το χέρι τον αναγνώστη και να τον οδηγήσει σε μονοπάτια πέρα από αυτά του συγγραφέα. Αυτό, για την Jhumpa Lahiri είναι θετικό στη περίπτωση ενός καλού εξωφύλλου φιλοτεχνημένο από ένα καλλιτέχνη που αντιλαμβάνεται τη σημασία του, αλλιώς …..

Τέλος η Jhumpa Lahiri σημειώνει ότι ένα καλό εξώφυλλο βοηθάει τον αναγνώστη και μάλιστα τον κάνει και καλύτερο άνθρωπο διευρύνοντας τους ορίζοντες αισθητικής του.

Το βιβλίο της Jhumpa Lahiri «The Clothing of Books» μόλις έχει κυκλοφορήσει σε μορφή σκληρού εξωφύλλου, και φαντάζομαι ότι θα περάσουν μερικοί μήνες μέχρι να κυκλοφορήσει σε μορφή απλή και ηλεκτρονική και σιγουρά πιο φτηνή. Δεν ξέρω αν θα μεταφραστεί στα ελληνικά (σιγά τώρα μη μεταφράσουμε το βιβλίο μιας Ινδής που μιλάει για εξώφυλλα βιβλίων) αλλά όσοι αγαπούν το καλό βιβλίο ας το βάλουν στον κατάλογο αυτών που θα ήθελαν να βρίσκονται έστω στην ηλεκτρονική βιβλιοθήκη τους.

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η MichaelK λέει:

    Ακούγεται ενδιαφέρον και μου θυμίζει μια συζήτηση σε άλλο ιστολόγιο σχετικά με το βιβλίο ως υλικό αντικείμενο.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s