Αναζητώντας το λάθος τρόμο: Σίρλει Τζάκσον

Posted: Δεκέμβριος 12, 2016 by SkiAMaXiA in Διήγημα, Μυθιστόρημα
Ετικέτες: , , , , , , , , , ,

Η Σίρλει Τζάκσον είναι μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στο χώρο του βιβλίου και παρόλο που δε χωρά αμφισβήτηση για το έργο της, πολλοί είναι αυτοί που δεν καταλαβαίνουν το… «τι είναι τόσο τρομακτικό σε αυτά που γράφει;». Ο λόγος πιστεύω έχει να κάνει με τη λάθος κατηγοριοποίηση των βιβλίων της- κάτι το οποίο ακόμα μια φορά κάνει περισσότερη ζημιά, παρά καλό, έτσι μεγάλη μερίδα αναγνωστικού κοινού έχει λανθασμένες προσδοκίες από τα βιβλία της.

Έχω αναφέρει ξανά πως η κατηγοριοποίηση των βιβλίων εξυπηρετεί μόνο στατιστικά, λίστες και ράφια καταστημάτων, και όχι συγγραφείς ή αναγνώστες. Και πολλές φορές, πολλά βιβλία βρίσκονται σε λάθος ράφι γιατί κάποιοι αποφάσισαν πως ανήκουν σε συγκεκριμένη κατηγορία- ίσως λίγο περισσότερο σε κάποια, λίγο λιγότερο σε κάποια άλλη-  έτσι πολλά καλά πάνε αδιάβαστα, αλλά κανένας συγγραφέας όταν ξεκινάει να γράψει δεν σκέφτεται: «Οκ, ας γράψω ένα horror». Οι συγγραφείς γράφουν ιστορίες, αυτό μόνο!

shirley-jackson-quotes-5-1

Σε πορεία χρόνων, προφανώς και οι συγγραφείς βρίσκουν τον τομέα που τους ταιριάζει περισσότερο, αλλά και πάλι, κανείς δε θα αποφύγει να γράψει κάτι επειδή πχ ανήκει πλέον στην κατηγορία του αστυνομικού μυθιστορήματος και αυτό που θέλει να γράψει είναι και κοινωνικό ή αισθηματικό ή ξέρω ‘γω τι, όπως και κανείς δε θα γράψει σώνει και καλά κάτι, κατευθυνόμενος από την ταμπέλα που του έχουν κολλήσει, ή από το είδος στο οποίο έχει αφιερωθεί- ακόμα κι αν ο ίδιος το έχει επιλέξει. Οι συγγραφείς γράφουν ιστορίες, το είπαμε αυτό.

Στη Σίρλει Τζάκσον τώρα, για μένα είναι λάθος ο τίτλος «συγγραφέας τρόμου», από τη μία γιατί είναι ένας πολύ μεγάλος κύκλος και περιλαμβάνει από τον Γκράχαμ Μάστερτον (που είναι πιο πολύ cult), τον Τζακ Κέτσαμ (που τα βιβλία του μοιάζουν περισσότερο με ταινία σπλάτερ), τον Στίβεν Κινγκ (που παίζει με πολύ διαφορετικό τρόπο με τον τρόμο και το φόβο από το γράφω για ένα τέρας στην ντουλάπα- ο Κινγκ δημιουργεί καταστάσεις και ρίχνει τους ήρωές του μέσα, δε δημιουργεί ήρωες και τέρατα), μέχρι και τη …Σίρλει Τζάκσον. Που στα βιβλία της παίζει με το supernatural, παίζει και με φαντάσματα, παίζει και με το έγκλημα, αλλά οι «πράξεις» στα βιβλία της Τζάκσον δεν έχουν και τόση σημασία, όσο ο ψυχικός κόσμος των ηρώων που δημιουργεί, και συνήθως αυτό στο οποίο αφιερώνει τις περισσότερες ιστορίες της, είναι το πώς λειτουργεί αυτός ο ψυχικός κόσμος μέσα σε κάποιον ήρωα, πώς διαμορφώνεται, πώς επηρεάζεται από τα όσα του συμβαίνουν κι όσα γίνονται γύρω του, και ακόμα πιο συγκεκριμένα:

Πώς ένας άνθρωπος ισορροπεί μεταξύ λογικής και τρέλας, πώς αγωνίζεται να μην κάνει το λάθος βήμα και πέσει στην τρέλα, μέχρι που τελικά …πέφτει. Κι από κει κι έπειτα αυτό που παρακολουθούμε ουσιαστικά είναι οι διακυμάνσεις του χαρακτήρα που οδηγούν στις πράξεις και σε αυτό η Σίρλει Τζάκσον υπήρξε σπεσιαλίστας.

shirley_jackson_the_lottery

Η Σίρλει Τζάκσον θεωρούσε τα τέρατα και τα πνεύματα που ζητούν εκδίκηση ως την εύκολη λύση, ως τον εύκολο τρόμο. Αυτό που ήθελε να κάνει εκείνη, ήταν να ξυπνήσει τα τέρατα μέσα μας. Αν κάποιος διαβάσει αρκετή Σίρλει Τζάκσον, θα δει ότι πάντα στα βιβλία της υπάρχει μια καθόλα συνηθισμένη πραγματικότητα, σε τέτοιο βαθμό που ο αναγνώστης χαλαρώνει πολύ, έως και που βαριέται γιατί θεωρεί πως το στόρι είναι προβλέψιμο. Ούτε τέρατα στις ντουλάπες, ούτε φαντάσματα στις σοφίτες, ούτε μυστηριώδεις σκιές. Η Σίρλει Τζάκσον παίζει με τα νεύρα μας , χτίζοντας σταδιακά και με λεπτομέρεια έναν συνηθισμένο κόσμο κι ύστερα αποκαλύπτοντας απότομα την  άλλη του πλευρά: έναν κόσμο νευρώσεων, καθοδηγούμενος από τα χειρότερα ένστικτα του ανθρώπου. Προβλέψιμη δεν είναι ποτέ.

Εξάλλου και η ίδια υπέφερε από τις δικές της νευρώσεις κι εμμονές και ψυχολογικές μεταπτώσεις. Αυτό που μεταφέρει στα βιβλία της, είναι η κλιμάκωση της τρέλας μέσα από την απομόνωση των κεντρικών ηρώων της που ζουν στο περιθώριο.

Το γνωστότερό της και μεγαλύτερο ίσως έργο, είναι μόλις ένα μικρό διήγημα. The Lottery ή Η Λοταρία, που κυκλοφορεί πλέον κι ελεύθερα στο διαδίκτυο. Σε μια μικρή πόλη, οι κάτοικοι συμμετέχουν σε κάποιο είδος διαγωνισμού, μια λοταρία. Το έπαθλο είναι ένας δημόσιος λιθοβολισμός. Αυτό το διήγημα έκανε ακόμα και τη μητέρα της να διαμαρτυρηθεί και τότε στην εποχή του είχε ξεσηκώσει χιλιάδες αναγνώστες που έστελναν υβριστικά γράμματα στο New Yorker, όπου είχε δημοσιευτεί.

Ακολούθησαν οι Δαίμονες του Χιλ Χάους, το Ζούσαμε Πάντα Σε Ένα Κάστρο (που φέτος ήρθε και στην Ελλάδα), το Just An Ordinary Day- μια συλλογή διηγημάτων που εκδόθηκαν μετά το θάνατό της από τους δικούς της και νομίζω πως δεν υπάρχει στα ελληνικά, και πολλά άλλα. Όλα με κεντρικό πυρήνα τη σκοτεινότερη πλευρά του ανθρώπου. Η Σίρλει Τζάκσον έγραφε ασταμάτητα κι όμως δεν κατάφερε ποτέ να γράψει όλες τις ιστορίες που είχε στο μυαλό της.

Για μένα είναι μια από τις κορυφαίες συγγραφείς -τρόμου έστω, αν πρέπει να μπει σε κατηγορία- η οποία κατάφερε να δημιουργήσει ένα υπο-είδος μέσα στο είδος. Σίγουρα αν περιμένει κανείς page turners, αίματα και τέρατα, θα απογοητευτεί. Όμως είναι λάθος να περιμένει κάτι τέτοιο από τη Σίρλει Τζάκσον.

 

 

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η MichaelK λέει:

    Πολύ ωραία παρουσίαση και συμφωνώ με τις θέσεις σου για την κατηγοριοποίηση. Αν καταλαβαίνω σωστά η Τζάκσον αναδεικνύει τα τέρατα που κρύβονται μέσα μας. Άλλωστε η πραγματικότητα πολλές φορές ξεπερνά τη φαντασία.

    Αρέσει σε 1 άτομο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s