Βιβλιοκριτικός , αυτός ο άγνωστος…

Posted: Ιανουαρίου 11, 2017 by ovithanos in Μυθιστόρημα
Ετικέτες: , , , , ,

ovi_greece_0117_019aΗ ραγδαία αύξηση της χρήσης του διαδικτύου στην Ελλάδα έχει φέρει μεγάλες αλλαγές τα τελευταία χρόνια και στο χώρο του βιβλίου. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αντικαταστήσει κατά πολύ τη δύναμη των ένθετων στις εφημερίδες και τα περιοδικά, καθώς η πληροφορία αναζητείται εύκολα, από πολλά και ποικίλα μέσα (υπολογιστές, κινητά, tablets), ενώ παρέχεται άμεσα και ανά πάσα στιγμή. Στο facebook οι ομάδες βιβλίου γνωρίζουν τεράστια άνθιση, και οι απανταχού βιβλιόφιλοι έχουν τη δυνατότητα ν’ ανταλλάσουν απόψεις, να γνωρίζουν καινούριους τίτλους και να μαθαίνουν πρώτοι νέα για τους συγγραφείς και τα υπό έκδοση πονήματά τους.

Ένα από τα θέματα που μονοπωλεί συχνά το ενδιαφέρον των μελών αυτών των ομάδων είναι, αν μπορεί ο οποιοσδήποτε να φέρει αβίαστα τον τίτλο «βιβλιοκριτικός» και να δημοσιεύει σε διαδικτυακά ή έντυπα μέσα, την άποψή του για ένα βιβλίο. Δύσκολο ερώτημα με πολλές παραμέτρους και αντιφατικές γνώμες.

Άραγε τι είναι κριτική; Σύμφωνα με το λεξικό, ορίζεται ως η «η τεκμηριωμένη κρίση που εκφέρεται ως αξιολόγηση έργων πνευματικής δημιουργίας». Κατά συνέπεια κάθε άνθρωπος που μπορεί εμπεριστατωμένα και με επιχειρήματα να υποστηρίξει την άποψή του για ένα βιβλίο, μπορεί να ασκήσει κριτική.  Συνεπώς ο καθένας μπορεί να γίνει βιβλιοκριτικός;

Ναι. Ο κάθε αναγνώστης που ενθουσιάζεται κάθε φορά που αντικρίζει τα εξώφυλλα των βιβλίων σε ένα πάγκο, σ’ ένα βιβλιοπωλείο, σ’ ένα πολυκατάστημα, που αδημονεί για εκείνη τη στιγμή της ημέρας που θα καταφέρει να χαθεί στις σελίδες ενός μυθιστορήματος, που νιώθει ευτυχία μυρίζοντας και αγγίζοντας το χαρτί του, που αδυνατεί να το αφήσει από τα χέρια του (και ας χάνει πολύτιμες ώρες ύπνου), που η βιβλιοθήκη του αποτελεί το διαμάντι του σπιτιού του και που δεν νιώθει πλήρης αν δεν αγοράσει τουλάχιστον τρεις νέους τίτλους το μήνα (κι ας ξεπερνούν τα αδιάβαστα την ηλικία του και το οικονομικό ισοζύγιο «γέρνει επικίνδυνα»), μπορεί να εκφέρει την άποψή του. Ακόμα κι αν δεν έχει σπουδάσει το συγκεκριμένο αντικείμενο και δεν έχει εντρυφήσει στα λογοτεχνικά ρεύματα της εκάστοτε εποχής, μπορεί να αρθρώσει λόγο και να νιώσει έντονα συναισθήματα, να δεθεί με τους χαρακτήρες, να μείνει εμβρόντητος από το αναπάντεχο φινάλε ή να κουραστεί από τις επαναλήψεις στις περιγραφές και να εκνευριστεί με την έλλειψη φαντασίας του συγγραφέα.

Αν είναι επαγγελματίας; Όχι δεν είναι. Είναι ένας απλός και ρομαντικός λάτρης των βιβλίων. Αν οφείλει να φέρει τον τίτλο «βιβλιοκριτικός»; Δεν είμαι σίγουρη ότι μπορώ να το απαντήσω με ένα «ναι» ή με ένα «όχι». Από την επαγγελματική μου εμπειρία όμως μπορώ να πω με απόλυτη σιγουριά ότι γνωρίζω αρκετούς συναδέλφους με πτυχίο και μεταπτυχιακά, οι οποίοι δυστυχώς στερούνται μεταδοτικότητας και φαντασίας, το ασκούν στείρα ως επάγγελμα, δεν επιμορφώνονται διαρκώς και δεν εναρμονίζονται με τις αλλαγές στην κοινωνία, εμμένοντας σε στερεότυπα παλαιότερων ετών. Συνεπώς η ύπαρξη αποδεικτικών για το αντικείμενο ενασχόλησής μας δεν συνεπάγεται την αντίστοιχη αυθεντία μας,  πόσο μάλλον όταν πρόκειται για την κριτική προσέγγιση πνευματικών έργων. Ειδικότερα στον τομέα των βιβλίων, οι σημαντικότεροι λογοτέχνες εντός και εκτός συνόρων, έτυχαν απογοητευτικών κριτικών την εποχής τους, και το έργο τους και η προσφορά τους στα γράμματα αναγνωρίστηκε με την πάροδο των χρόνων, συχνά και μετά θάνατόν. Ήταν άραγε αμόρφωτοι και ακαλλιέργητοι εκείνοι οι βιβλιοκριτικοί; Ασφαλώς και όχι.

Συνεπώς, γιατί έχει μεγαλύτερη βαρύτητα η γνώμη ενός κριτικού που έχει βαθιά γνώση του αντικειμένου, από έναν μορφωμένο αναγνώστη που έχει αφιερώσει ατελείωτες ώρες διαβάζοντας;

Είναι ειλικρινά ελάχιστες οι περιπτώσεις κριτικών με περγαμηνές, που οι απόψεις τους με έχουν βρει σύμφωνη. Δεν γνωρίζω αν υπάρχουν λόγοι που πολλές φορές εμφανίζονται διθυραμβικές κριτικές για βιβλία που δεν αντέχω να διαβάσω ούτε τις πρώτες τριάντα σελίδες (και ας έχω προσπαθήσει πολλάκις για να καταφέρω να κατανοήσω το μέγεθος του μεγαλείου που τόσοι και τόσοι εξυμνούν στα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα), αλλά φαντάζομαι ότι βασικό κριτήριο αποτελεί το γεγονός ότι δεν γίνεται όλοι να έχουμε τις ίδιες προτιμήσεις στον τρόπο γραφής. Αντίθετα έχω ταυτιστεί απόλυτα με γνώμες απλών ανθρώπων που αναδεικνύουν με ένα εύληπτο κείμενο, γιατί τους μάγεψε το εκάστοτε βιβλίο και θέλουν να μοιραστούν αυθόρμητα τον ενθουσιασμό τους.

Κάθε φορά λοιπόν, που νιώθω την ανάγκη να μετατρέψω σε λέξεις όσα αισθάνθηκα κατά την ανάγνωση ενός βιβλίου, θα εξακολουθήσω να το κάνω. Απλά, κόσμια και με ειλικρίνεια. Δεν μπορώ να δηλώσω βιβλιοκριτικός, γιατί δεν είμαι. Είμαι εκπαιδευτικός και blogger (λόγω των αντίστοιχων πανεπιστημιακών σπουδών μου), και νιώθω μεγάλη ευτυχία που μπορώ να εκφράζομαι μέσα από τις αναρτήσεις μου για κάθε πόνημα που με αγγίζει, που μου προκαλεί έντονα συναισθήματα , που αφυπνίζει τη σκέψη μου και με παρασύρει στη μαγεία της φαντασίας.

Καλλιόπη Κρητικού   

*****************************************

Το κείμενο είναι απο το ψηφιακό περιοδικό ArsOvi,
στο πρώτο τεύχος του με αφιέρωμα στην Κριτική Βιβλίου
και μπορείτε να το βρείτε ΕΔΩ!

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s