Αρχείο Συγγραφέων

Ένα χρόνο σχεδόν μου πήρε να το τελειώσω. Για την ακρίβεια πέρυσι είχα διαβάσειvivlio_2_0 περίπου 100 σελίδες και το άφησα μιας και δεν μπορούσα να το παρακολουθήσω. Αυτός ο πολύ ιδιαίτερος, κοφτός και φρενήρης ρυθμός της αφήγησης μου ήταν πολύ ξένος. Τέλος Ιουλίου άρχισα πάλι δυναμικά. Κι ήταν σα να μην το άφησα καθόλου.

Η Άγκνες, νεαρή ιστορικός, γράφει τη διπλωματική της με αντικείμενο την άνοδο των ακροδεξιών ρευμάτων στην Ισλανδία και την Ευρώπη. Για τις ανάγκες της έρευνάς της, συναντά τον Άρνορ, έναν νεοναζί διανοούμενο, και τον ερωτεύεται, παρά τη λιθουανοεβραϊκή της καταγωγή. Ο σύντροφός της, ο Όμαρ, βάζει φωτιά στο σπίτι τους, όταν διαπιστώνει την απιστία της Άγκνες.

Θα μπορούσε να είναι ένα συνηθισμένο ερωτικό τρίγωνο, κάπως προκλητικό ίσως (Εβραία συνάπτει ερωτική σχέση με ναζί).

Το Illska (Το Κακό) είναι, όμως, κάτι πολύ περισσότερο. Κάνει μια βουτιά στην ιστορική μνήμη, στην κατάκτηση της Λιθουανίας από τους Γερμανούς και τη μαζική εξόντωση των Εβραίων της χώρας, που διεξάγεται με την ενεργό συνεργασία μερίδας του ντόπιου πληθυσμού (ανάμεσά τους και οι χριστιανοί πρόγονοι της Άγκνες, από την πλευρά του πατέρα της, που σκότωσαν τους Εβραίους, από την πλευρά της μητέρας της, προγόνους της), για να περάσει στο επικίνδυνο σήμερα.

Κύριο θέμα αυτής της αριστοτεχνικής, ιλιγγιώδους, πολυφωνικής και πολυπρισματικής αφήγησης είναι το Ολοκαύτωμα και το επίμονο ερώτημα που θέτει: Πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό το απόλυτο κακό; Πώς δεν θα επαναληφθεί; Πώς ο σύγχρονος φασισμός, ο οποίος σταδιακά μετατρέπεται σε «κανονικό» φαινόμενο, είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί;

Το λοιπόν με το Illska, δεν έχω να πω και πολλά. Οπωσδήποτε δεν είναι “ακόμα ένα βιβλίο για το Ολοκαύτωμα” – άλλωστε το τελευταίο που θα ήθελε ο συγγραφέας του είναι κάτι τέτοιο.

Γενικά είναι ένα βιβλίο εντυπωσιακό. Εντυπωσιάζει με την ιδιαιτερότητα της αφήγησης, την ωμότητά του, τη βαναυσότητά του, την ψυχρότητα και το σκληρό του χιούμορ.

Εντυπωσιακό είναι επίσης το ότι η ιστορία μεταξύ Άγκνες/Όμαρ/Άρνορ παρουσιάζεται ως η πρωταγωνιστική, ενώ ουσιαστικά αποτελεί το backstory που στηρίζει όλα αυτά που ο συγγραφέας θέλει να πει για το Ολοκαύτωμα – και με αφορμή το Ολοκαύτωμα για πολλά άλλα ακόμα.

Άπειρες πληροφορίες. Τεράστιος όγκος πληροφοριών, οι περισσότερες άγνωστες και ακατανόητες για μας στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης. Αν έχεις όρεξη να ψάχνεις, μπορεί να βγάλεις άλλα τρία βιβλία σαν κι αυτό. ΑΛΛΑ ΟΙ ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΔΕΝ ΒΟΗΘΟΥΝ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η αλήθεια είναι, πως οι υποσημειώσεις είναι τόσες πολλές, που αν ήταν στο κάτω μέρος της σελίδας τότε θα υπήρχαν πολλά σημεία στο βιβλίο όπου τα μικρά γράμματα των υποσημειώσεων θα έπιαναν περισσότερο χώρο από την ιστορία.

Υπάρχει όμως μια μεγάλη κοιλιά μετά το δεύτερο μέρος. Μεγάλη. Τόσο μεγάλη, περίπου 100; 150 σελίδες; Με απίστευτη παπαρολογία, ακατάσχετη φλυαρία και ουσιαστικά άχρηστες λεπτομέρειες, που μέχρι να ξαναπιάσει τον παλιό, καλό ρυθμό του έχασα κάθε ενδιαφέρον να διαβάσω παρακάτω.

Το αποτέλεσμα ήταν για άλλες τόσες περίπου σελίδες να διαβάζω διαγώνια, προσπερνώντας τις εντελώς ανούσιες παραγράφους του σκεπτόμενου βρέφους, μέχρι την κορύφωση της ιστορίας προς το τέλος της κι όπου όοοοοοολα τα κομμάτια (κι είναι πάρα πολλά και πάρα πολύ μικρά) του παζλ μπαίνουν στη θέση τους.

Θα έβαζα ένα 5άρι στα 5 που έγινε 3άρι, για να πέσει κατακόρυφα στον άσσο και μετά να εκτοξευθεί στο 5άρι ξανά.

Οπότε του δίνω τρία και μισό με στρογγυλοποίηση προς τα κάτω. Τρία.

Σίγουρα είναι ένα βιβλίο πρόκληση και εμπειρία. Σίγουρα αξίζει τον κόπο και την ταλαιπωρία να το διαβάσεις.

Κατερίνα Χαρίση

Advertisements

Το The Eternaut ξεκινά με μια παράξενη, αθόρυβη και φονική χιονόπτωση που IMG_0987αφανίζει την ανθρωπότητα. Οι λιγοστοί επιζώντες προσπαθούν να οχυρωθούν στα σπίτια τους μέχρι που εμφανίζεται ο στρατός σε μια απόπειρα οργανωμένης αντίστασης στην κατά πώς φαίνεται εξωγήινη εισβολή που κρύβεται πίσω από τα περίεργα γεγονότα. Οι ήρωές μας πολεμούν τους εξωγήινους, τα τέρατα και τα γιγάντια σκαθάρια, ενώ ο πρωταγωνιστής Eternaut αποχωρίζεται την οικογένειά του όταν χάνονται σε άλλη διάσταση. Έκτοτε ταξιδεύει αιώνια στο σύμπαν αναζητώντας τη γυναίκα και την κόρη του.

Οκ, περίμενα να ενθουσιαστώ λιγάκι περισσότερο. Βέβαια το graphic novel γενικά δεν είναι του γούστου μου (τουλάχιστον δεν έχω αρκετές γνώσεις και εμπειρία για να το εκτιμήσω καλύτερα). Το σενάριο είναι αρκετά βολικό στον δημιουργό – η παρέα που όλως τυχαίως αποτελείται από γκατζετάκηδες με ένα ολόκληρο εργαστήριο στη σοφίτα του Eternaut όταν ξεκίνησαν όλα, λιγάκι προβλέψιμοι χαρακτήρες, κάπου αργόσυρτο, μετά λιγάκι B-Movie. Αλλά, αλλά. Αυτό δε σημαίνει και τίποτα στην τελική.

Ο κοσμοναύτης του απείρου θεωρείται από τα σπουδαιότερα graphic novels και πολύ προχώ για την εποχή του. Τα στοιχεία που το απογειώνουν είναι πολλά: Το τέλος με τα αναπάντητα ερωτηματικά του, ο νόμος της ζούγκλας που κυριαρχεί, ο σημαντικός συμβολισμός – οι άνθρωποι πολεμάνε με ουσιαστικά άβουλα όντα και όχι με τον πραγματικό εχθρό (όπως και στη δικτατορία). Στο τέλος της δεκαετίας του 50 όπου κυκλοφόρησε, χαρακτηρίστηκε πραγματικά επαναστατικό.

ETERNONAUT-286-thumb-500x362-373276

Ο δημιουργός του επανήλθε με δυο επανεκδόσεις βαθιά πολιτικές λίγες χρόνια αργότερα, εμπνευσμένος από την κατάσταση της χώρας του. Ο ίδιος με την οικογένειά του είχαν ενταχθεί στην αντάρτικη οργάνωση Μοντονιέρος (οι αριστεροί του Περόν). Με την επικράτηση της δεξιάς και την αποκήρυξη των αριστερών από τον Περόν πριν πεθάνει, οι Μοντονιέρος επιτέθηκαν λυσσαλέα στο κράτος σκοτώνοντας εκατοντάδες αστυνομικούς και στρατιωτικούς πριν εξοντωθούν ολοκληρωτικά.

Ο Oesterheld εξαφανίστηκε με τις κόρες του και δε βρέθηκε ποτέ. Πολέμησε το σύστημα έτσι όπως ήξερε – με την πένα του κι έγινε κοσμοναύτης του απείρου σαν τον ήρωά του.

(Φυσικά δεν κυκλοφορεί. Παρά μόνο αν το ψάξετε – και το πληρώσετε – ως συλλέκτες. Όμως υπάρχει ονλάιν έκδοση.)

Κατερίνα Χαρίση

Μυστικά και ψέματα

Posted: Σεπτεμβρίου 1, 2018 by SkiAMaXiA in Βιβλίο
Ετικέτες: , , , ,

Καθαρά σαν ένας μικρός ταξιδιωτικός οδηγός της πόλης σου έχει αρκετό εκδιαφέρον. Μυστική Αθήνα και ΑττικήΜαζεμένες μπόλικες τοποθεσίες σε περίπτωση που – λέμε τώρα – σε πιάσει ένας νταλκάς να τις επισκεφτείς. Αν και για τις περισσότερες από αυτές δεν έχει και κάτι να δεις εκτός από μουντζούρες με σπρέι ή κανέναν ξεχαρβαλωμένο σκουπιδοντενεκέ. Άντε να πεις ότι ξέρεις κατά που πέφτει η ανάμνηση ξερωγώ.  Το ελληνικό κράτος δε φημίζεται δα και για τη νοικοκυροσύνη του.

(Τα ίδια ισχύουν παντού, όχι μόνο στην Αθήνα. Οι σημαντικές τοποθεσίες εντός πόλεως εξυπηρετούν τους σκοπούς κάδου κομποστοποίησης – ρίχ’το μέσα κι άσε τη φύση να κάνει τη δουλειά της.)

«Υπάρχουν πολλοί ανάμεσά μας που νιώθουν συχνά ότι η πραγματικότητα είναι κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτό που κάποιοι θέλουν να νομίζουμε, κάτι πολύ πιο συγκλονιστικό απ’ ό,τι περιλαμβάνει η αλλοτρίωση της καθημερινότητας και ο συνηθισμένος τρόπος ζωής. Ωστόσο λίγοι είναι αυτοί που προβληματίζονται πραγματικά, διαβάζουν και ενημερώνονται γι’ αυτή την άλλη -μυστική- όψη των πραγμάτων.

Ελάχιστοι, δε, είναι εκείνοι που κατάφεραν να αφήσουν τα ήσυχα λιμάνια της συνήθειας και να ανοιχτούν έμπρακτα στα αβέβαια και συχνά επικίνδυνα πελάγη της περιπέτειας και του αγνώστου. Το βιβλίο αυτό είναι ένα προϊόν ενός ανθρώπου που ανήκει στην τρίτη κατηγορία, εκείνη των επιτόπιων ερευνητών, πράγμα που του προσδίδει μια αξία ανεκτίμητη. Η «Μυστική Αττική» δεν είναι απλώς ένας «ταξιδιωτικός οδηγός» σε άγνωστους τόπους δύναμης και στους λαβύρινθους της Κοίλης Γης. Δεν είναι απλώς ένα λαογραφικό και ιστορικό ντοκουμέντο, με στοιχεία σπάνια και μοναδικά, ούτε καν μια αποκαλυπτική έρευνα συνωμοσιολογικού χαρακτήρα. Είναι όλα αυτά μαζί και άλλα πολύ περισσότερα…

Ακολουθώντας βήμα προς βήμα τις συναρπαστικές διαδρομές του συγγραφέα, συμμετέχοντας σε απίστευτες αποκαλύψεις, ταυτιζόμενος με τους κινδύνους και τα απρόοπτα, εντυπωσιασμένος από τις αποκλειστικές φωτογραφίες-σοκ, ο αναγνώστης μυείται κυριολεκτικά σε έναν καινούργιο θαυμαστό κόσμο. Σε σημείο να μην ξαναδεί ποτέ πια την Αθήνα, την Αττική, την Ελλάδα μας -ακόμη και τον ίδιο τον εαυτό του- με τον «παλιό» καθημερινό τρόπο, αλλά μέσα από τα φρέσκα μάτια ενός αληθινού Έλληνα που ανακαλύπτει για πρώτη φορά τη δύναμη και τη μαγεία που ακτινοβολεί η χώρα μας.»

Πολλά υποσχόμενο. Χμ.

Τώρα, σε τέτοια βιβλία που δεν είναι ταξιδιωτικοί οδηγοί για να πουλιούνται στα περίπτερα αλλά θέλουν το ράφι τους στα βιβλιοπωλεία και να χτυπήσουν και μια αξιοπρεπή τιμή πώλησης, το μεταφυσικό στοιχείο είναι απαραίτητο, αλλιώς δεν έχει γούστο.

Οκ, μέχρι να φτάσεις στην ηλικία που αρχίζεις να γίνεσαι επικίνδυνα κυνικός και ρεαλιστής και για όσο το πιστεύεις το παραμύθι, ζήσε το, το μεταφυσικό είναι catchy, έχει πλάκα, είναι παρεΐστικο, σηκώνει μπιρίτσες, κουβέντα, τάχαμου φόβο, πολλοί πηδήξαμε έτσι στα δεκαπέντε μας καμώμενοι ότι φοβόμαστε ή προσποιούμενοι τους γενναίους και τους εγώ-δεν-τα-πιστεύω-αυτά, έλα να σε πάρω αγκαλιά να σου περάσει, τσώπα, τσώπα.

Βέβαια αυτό προϋποθέτει και την ύπαρξη ενός ανάλογου σκηνικού, ενός μυστηριακού τοπίου τέλος πάντων, κι όχι ένα κομμάτι πέτρας μουντζουρωμένο με σπρέι κι έναν τόνο σκουπίδια δίπλα, αλλά τι διάολο, δε γίνεται να τα ‘χεις όλα σ’ αυτή τη ζωή.

Κάπου μέσα σε όλα αυτά που περιγράφει θα υπάρχει κι ένα μέρος καλό για ραντεβουδάκι και τα σχετικά, οπότε αν το ‘χεις το βιβλίο, κάπου θα σου χρησιμεύσει. Στην τελική θα έχεις να πεις και μια μαλακία όταν δεν θα υπάρχει κάτι άλλο να ειπωθεί (ξες πού βγάζει η παλιά πύλη της Δεξαμενής του Αδριανού; – Πού ρε μαλάκα; -Στα αυτοκρατορικά λουτρά! -Έλα ρε, ποιανού; Του Όθωνα; -Όχι ρε ηλίθιε. Του Αδριανού. Θα σε πήγαινα, αλλά είναι κλειδωμένα και τίγκα στο γατόσκατο. Άστα σε λέω. Πιάσε μια μπύρα.)

Κατερίνα Χαρίση

«Mια σαρωτική ιστορία του πολιτισμού από την καταγωγή των ειδών μέχρι τους υπερανθρώπους, γεμάτη απροσδόκητα δεδομένα, αιρετικές σκέψεις, παράξενες θεωρίες και συγκλονιστικές αφηγήσεις.

Εκατό χιλιάδες χρόνια πριν τουλάχιστον έξι «ανθρώπινα» είδη κατοικούσαν στη γη. Σήμερα υπάρχει μόνο ένα. Ο Homo Sapiens, δηλαδή εμείς. Πώς τα κατάφερε το είδος μας στη μάχη για την κυριαρχία; Πώς βρέθηκαν οι τροφοσυλλέκτες πρόγονοί μας να στήνουν πόλεις και βασίλεια; Πώς φτάσαμε να πιστεύουμε σε θεούς, σε έθνη και σε ανθρώπινα δικαιώματα; Να εμπιστευόμαστε χρήματα, νόμους και βιβλία; Να υποδουλωνόμαστε σε γραφειοκρατίες, χρονοδιαγράμματα και καταναλωτικά μοντέλα; Και πώς θα είναι ο κόσμος μας στις χιλιετίες που θα έρθουν;

Αν και α) δεν έχω λόγο να αμφιβάλλω για την αξιοπιστία των όσων γράφει ο συγγραφέας 9789602216651και,
β) δεν το λες και ιδιαίτερα προχώ – με την έννοια του ότι δε χρειάζεται να έχεις διαβάσει και άλλα πέντε-δέκα του είδους για να κατανοήσεις το συγκεκριμένο και,
γ) δεν μπορώ να πω ότι έχω πάραυτα ιδιαίτερες γνώσεις πάνω στα όσα αναφέρονται, μόνο σκόρπια πραγματάκια εδώ κι εκεί (ναι, πρέπει να δουλέψω, το ξέρω)

αν θα μπορούσα με ένα απλό (ή απλοϊκό) παράδειγμα να εξηγήσω το πώς νιώθω απέναντι σε τούτο το βιβλίο, θα έλεγα σαν ένα τετράχρονο μπροστά σε έναν ευχάριστο και χαμογελαστό τύπο με ένα τεράστιο παγωτό χωνάκι. Που δεν τον ξέρω. Και μου λέει, εδώ έτσι όπως στέκεται μπροστά μου, στην έξω πλευρά της παιδικής χαράς, στην άλλη άκρη, εκεί που δε με βλέπει η μαμά μου, ότι αυτό το τεράστιο παγωτό χωνάκι είναι όλο δικό μου και το στέλνει ο μπαμπάς από τη δουλειά. Αρκεί να πάω μέχρι το αυτοκίνητο μαζί του για να μου το δώσει μαζί με μερικές χαρτοπετσέτες.

«Ο καθηγητής Γιουβάλ Νώε Χαράρι διατρέχει όλη την ανθρώπινη ιστορία, από τους πρώτους ανθρώπους που περπάτησαν στη γη μέχρι τις ριζοσπαστικές -και ενίοτε καταστροφικές- καινοτομίες της Γνωστικής, της Αγροτικής και της Επιστημονικής Επανάστασης. Αντλώντας από ένα τεράστιο φάσμα επιστημών (βιολογία και γενετική, παλαιοντολογία και ιστορία, ανθρωπολογία, κοινωνιολογία και οικονομικά), προσφέρει πρωτότυπες, αναπάντεχες και συχνά διασκεδαστικές απαντήσεις στα πιο κρίσιμα ερωτήματα: Γιατί μπόρεσαν οι άνθρωποι να συγκεντρωθούν σε εκπληκτικά μεγάλους πληθυσμούς, ενώ οι άλλες ομάδες πρωτευόντων δεν ξεπερνούν τα εκατόν πενήντα άτομα;

Επειδή, λέει, το ταλέντο μας στο κουτσομπολιό μάς επιτρέπει να συγκροτούμε δίκτυα σε κοινωνίες που θα ήταν υπερβολικά μεγάλες για προσωπικές σχέσεις ανάμεσα σε όλα τα μέλη τους, ενώ οι «φαντασιακές πραγματικότητες» που διαμορφώνουμε και αποδεχόμαστε -όπως το χρήμα, η εκκλησία, οι Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης- μας κρατάνε σε τάξη. Ποιος καλλιέργησε ποιον, ο άνθρωπος ή το σιτάρι; Το σιτάρι…

Μολονότι οι έννοιες είναι ασυνήθιστες και περίπλοκες, η επιδέξια πρόζα και το πικρό, ανατρεπτικό χιούμορ του Χαράρι τα βγάζουν πέρα με ένα υλικό που μπορεί να προσφερόταν για ακαδημαϊκή πλήξη. Άλλωστε το βιβλίο επανέρχεται συχνά σ’ ένα άλλο ερώτημα: Όλη αυτή η πρόοδος κάνει άραγε τη ζωή μας πιο εύκολη κι εμάς πιο ευτυχισμένους; Η απάντηση μπορεί να σας απογοητεύσει.»

Μεγάλος ο πειρασμός (το χωνάκι), αλλά παρά τον μόλις τετράχρονο εγκέφαλό μου, το ένστικτο της αυτοσυντήρησης (που δεν κατανοώ μεν, αλλά αν επιστρέψω κάποτε ζωντανή από την απαγωγή του εαυτού μου που κοντεύω να επιτρέψω- τις σφαλιάρες που θα φάω από τη μάνα μου τις κατανοώ μια χαρά) με κάνει να κρατάω αρκετή απόσταση από το χωνάκι και τον τύπο που το κρατάει, ώσπου τελικά του γυρίζω την πλάτη και ρισκάρω το «όχι, δε θα φας άλλο παγωτό σήμερα» από τη μαμά μου. Που τη μισώ ενίοτε, ειδικά όταν δε μου δίνει δεύτερο παγωτό,

…αλλά την ξέρω. Και είναι δική μου. Και τέλος πάντων ξέρω ότι την επόμενη θα μου πάρει παγωτό χωνάκι, σίγουρα πράγματα.

(Σε περίπτωση που αναρωτιέστε τι εννοώ με τα παραπάνω: θα ήθελα να τα πιστέψω τα όσα λέει και δεν έχω αποδείξεις χειροπιαστές ότι λέει ψέματα, όμως κάτι μου λέει ότι λέει ψέματα ή έστω δε λέει ακριβώς την αλήθεια.)

Κατερίνα Χαρίση

Η συγγραφέας με ειδική άδεια παρακολούθησε την πρώτη δίκη βασανιστών στην Αθήνα 40667854μετά την πτώση της δικτατορίας. Σκοπός της ως νέα επίκουρη καθηγήτρια του ΑΠΘ να μελετήσει το φαινόμενο του σαδισμού. Κατά τη διάρκεια της δίκης και κρατώντας μανιωδώς σημειώσεις μιας και η μαγνητοφώνηση απαγορευόταν στην αίθουσα, εμφανώς σαστισμένη, ακούει τους κατηγορούμενους να δηλώνουν άμεσα ή έμμεσα πως τους είχαν μετατρέψει σε βασανιστές.

Σιγά σιγά αποκαλύπτεται μια συγκλονιστική ιστορία: Το πέρασμα αυτών των ανθρώπων από το στρατό στα κέντρα εκπαίδευσης της ΕΣΑ και ως την κατάληξή τους στους θαλάμους των βασανιστηρίων.
Σταδιακά έγινε φανερό ότι αυτό που περιέγραφαν δεν ήταν χαρακτηριστικά σαδιστικών προσωπικοτήτων, αλλά ένα προσεκτικά σχεδιασμένο σύστημα εκπαίδευσης με – όπως διαπιστώθηκε αργότερα στην έρευνα – παγκόσμια εφαρμογή σε ανάλογα καθεστώτα.

Οι κρατικοί βασανιστές λοιπόν ΔΕΝ ήταν άνθρωποι με σαφή προδιάθεση που αναζητούσαν την ευχαρίστηση βασανίζοντας άλλους ανθρώπους, αλλά συνηθισμένοι άνθρωποι που είχαν εκπαιδευτεί προσεκτικά (και βάναυσα) για αυτό το σκοπό, υπακούοντας τυφλά και ολοκληρωτικά σε μια εξουσία βίας.

Αυτή την εργασία η συγγραφέας παρουσίασε αργότερα μέσα σε απόλυτη, αμήχανη σιωπή σε μια επιστημονική συνάντηση, επιζητώντας την ανατροφοδότηση από άλλους επιστήμονες γι αυτή τη διαπίστωση.

Ένας από τους παρόντες καθηγητές Ιατρικής του πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης πρότεινε με βάση το υλικό αυτό και την παραπάνω ιδέα/διαπίστωση, τη δημιουργία ενός δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ. Το ντοκιμαντέρ αυτό με τίτλο «Ο γιος του γείτονά σου» ολοκληρώθηκε ένα χρόνο μετά και μπορεί να παρακολουθήσει οποιοσδήποτε στο youtube με ελληνικούς υπότιτλους.

Μια πραγματικά σπουδαία, εκτενής κι ανεκτίμητης αξίας μελέτη για την ελληνική βιβλιογραφία, βασισμένη σε μια πραγματικότητα τόσο πρόσφατη και τόσο ακόμα ταμπού.

Βασανιστής μπορεί να γίνει ο οποιοσδήποτε και τα γονίδια δεν παίζουν ρόλο. Δεν υπάρχει εκ γενετής προδιάθεση ή κάποια ανωμαλία ή ψυχική ασθένεια, παρά μόνο προσεκτική εκπαίδευση, κοινή σε όλο τον κόσμο (όσο παρανοϊκό κι αν ακούγεται, πραγματικά πιστεύεται ότι υπάρχουν ανάλογα manual).

Εδώ όμως στο παρόν βιβλίο έχουμε να κάνουμε καθαρά με την ελληνική πλευρά του νομίσματος, η οποία περιλαμβάνει από τον ακραίο εθνικισμό της προπαγάνδας που στηρίχτηκε ξεκάθαρα στην ελληνορθόδοξη θρησκεία και το αστυνομοκρατούμενο κράτος, ως τη μακρόχρονη διατήρηση πολύ συγκεκριμένων και προσεκτικά μελετημένων παραγόντων πάνω στις αξίες και τη δομή της κοινωνίας, ώστε να «καταφέρει» ο συνηθισμένος άνθρωπος να προβεί σε ακραίες πράξης ωμής βίας απέναντι σε συνάνθρωπό του, ακόμα και γνωστό ή συγγενή.

Τρομακτικό και συγκλονιστικό. Αν κάποιος ενδιαφέρεται λίγο παραπάνω για την ψυχολογία, μπορεί και να επιστρέψει στις σελίδες του ξανά και ξανά. Αρκεί να αντέχει να διαβάσει (ξανά) τις περιγραφές των συνεντευξιαζόμενων.

Κατερίνα Χαρίση

Είναι πραγματικά υπέροχο όταν ένα κείμενο σε βάζει σε αμέτρητες σκέψεις, πόσο ac94b36a-8af1-4ec7-b192-b7d95505c5f4μάλλον όταν έχει γραφτεί πριν από περίπου διακόσια χρόνια και εξακολουθεί να είναι το ίδιο επίκαιρο όσο τότε.

Εκεί, λίγο πριν το τέλος, ήρθε ο συγγραφέας με το εξαιρετικό αυτό γραπτό του και με αποτελείωσε, δείχνοντάς μου τι πραγματικά είναι φεμινισμός και πώς οι άντρες απαξιώνουν το γυναικείο φύλο, ίσως και άθελά τους ορισμένες φορές, απλά και μόνο γιατί γεννήθηκαν άντρες και δε χρειάστηκε να μπουν ποτέ σε κάποια γυναικεία θέση. Για ποιο λόγο άλλωστε;

Μου έδειξε πώς είναι να έχει κάποιος αυτογνωσία και την αίσθηση της ανεξαρτησίας και της δικαιοσύνης. Με έκανε να αναρωτηθώ αν υπάρχει ελεύθερη βούληση ή αν είμαστε όλοι μας, πόσο μάλλον κάποιες γυναίκες εκείνης της εποχής, ασυνείδητα κατευθυνόμενα πιόνια. Μου έδειξε την ανιδιοτέλεια και την αγάπη, μέσα από αρκετούς ήρωες, αλλά και την απελπισία, την πονηριά, την ανάγκη.

Κεντρική ηρωίδα είναι η Νόρα, που έχει φτιάξει ή της έφτιαξαν ένα άψογο κουκλόσπιτο, όπου όλα και όλοι όσοι μπαινοβγαίνουν ή διαμένουν σε αυτό φαίνονται εναρμονισμένοι μεταξύ τους, αλλά μάλλον δεν είναι έτσι όπως φαίνονται τα πράγματα. Η Νόρα έχει ένα μεγάλο μυστικό και δεν θέλει με τίποτα να αποκαλυφθεί γιατί πρέπει να προστατέψει όσους αγαπάει.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν την τάση να κρίνουν και να κατακρίνουν τους άλλους ανθρώπους, χωρίς καν να τους γνωρίζουν τις περισσότερες φορές, έτσι απλά μιλάει μια ηρωίδα για κάποιον που γνωρίζει ελάχιστα. Αυτουνού κυρία μου, είναι χαλασμένος ριζικά ο χαρακτήρας. Ωστόσο άρχισε και του λόγου του να φλυαρεί πως πρέπει να ζήσει, σα να ‘ταν το πιο σπουδαίο αυτό.

Ο Ίψεν, έχει μελετήσει την ανθρώπινη συμπεριφορά και έχει εμβαθύνει απίστευτα πολύ κι αυτό κατά τη γνώμη μου τον κάνει σπουδαίο. Περιγράφει πολύ απλές πράξεις που πίσω τους κρύβουν απίστευτη ψυχολογική και φιλοσοφική προσέγγιση, κάτι το οποίο φαίνεται στη σκηνή του πλεξίματος, όπως επίσης και στη σκηνή του διαχωρισμού των ιδεών και μας δείχνει τις επιρροές που έχουμε από ομοϊδεάτες: Όταν ήμουνα στο σπίτι του μπαμπά, μου έλεγε τις ιδέες του για το καθετί, κι έτσι τις ίδιες ιδέες είχα κι εγώ. Αν είχα διαφορετικές, τις έκρυβα, γιατί του κακοφαινόταν. Κανόνιζες το καθετί με το δικό σου γούστο, κι έτσι το ίδιο γούστο με σένα είχα κι εγώ: ή έκανα μόνο πως το είχα. Καλά καλά ούτε εγώ δεν ξέρω.

Κλείνοντας το έργο μας λέει κάτι σπουδαίο: Έχω χρέος αντίκρυ στον εαυτό μου. Πιστεύω πως είμαι πρώτα πρώτα άνθρωπος, το ίδιο κι εγώ όπως εσύ.

Τροφή για σκέψη. Για κάθε ανθρώπινη ύπαρξη που βρίσκεται εκεί έξω.

 

Χρήστος Αναστασόπουλος

Πραγματικά απορώ που ενώ κυκλοφορούν άπειρες μπούρδες για τις οποίες remote.jpgγράφονται θρασύτατα ύμνοι που δεν τους αξίζουν, ελάχιστες λέξεις βρήκα γραμμένες γι αυτό το εξαιρετικό νουάρ. Όσο το διάβαζα, δεν έφευγε από το μυαλό μου η καταπληκτική ταινία Έτερος Εγώ.

Μου άρεσε πολύ περισσότερο από τις ελάχιστες ενστάσεις μου – μια μικρή κοιλίτσα κάπου στις 100 σελίδες, μια Αθήνα του 2010 καταπώς φάνηκε χωρίς ίντερνετ (δεν αναφέρεται κάτι τέτοιο, η απουσία του ήταν αισθητή), ήταν ένα πραγματικό αστυνομικό μυθιστόρημα της Αθήνας, για την Αθήνα, ό,τι πιο ελληνικό. Το λογοτεχνικό παιχνίδι με τη Φραγκογιαννού και τον Ρασκόλνικοφ στην πλοκή ήταν έκπληξη, το δέσιμο αυτών των δυο με την πόλη της Αθήνας και τους ανθρώπους της πολύ πολύ όμορφο.

Ο καθηγητής συγκριτικής λογοτεχνίας Παύλος Μαρίνος κηδεύει τον παλιό μέντορά του, προσθέτοντας άλλο ένα αγαπημένο φάντασμα στη συντροφιά των σκιών που τον ακολουθούν από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του. Ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπίσει τον πανικό της μοναξιάς είναι η δουλειά του, είναι οι λέξεις.

Ταυτόχρονα, η αστυνόμος Αλεξάνδρα Χατζή βρίσκεται σε αδιέξοδο· συλλέγει πτώματα ανήλικων κοριτσιών που κάποιος τα σκοτώνει με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο, με μια θανάσιμη χειρονομία όμοια με αντιγραφή από λογοτεχνικό έργο· ένα συγκεκριμένο, εμβληματικό λογοτεχνικό έργο.

Ο καθηγητής και η αστυνόμος, με έναν παράδοξο δεσμό θανάτου να τους ενώνει, θα συνεργαστούν και θα αναζητήσουν στα αποσπάσματα, στα σχεδιάσματα, στα σκόρπια χαρτιά των συγγραφέων και των ποιητών την έξοδο από το δίχως τέρμα σκοτάδι της πόλης.

Αυτό το φθινόπωρο της ατέλειωτης κρίσης, η Αθήνα γίνεται κήπος μαραμένων κοριτσιών και, στον ίσκιο τους, η εξιχνίαση εγκλημάτων ταυτίζεται με την πιο επίμονη μελέτη του θανάτου που, καμιά φορά, είναι όλη κι όλη η ανθρώπινη ζωή.

Κινηματογραφική ροή, ωραίο δέσιμο μεταξύ της αστυνόμου και του καθηγητή, δεν ξέρεις τελικά ποιος ήταν το sidekick του άλλου αλλά δεν έχει και σημασία, ειλικρινά εντυπωσιάστηκα.

Δεν μπορεί ρε παίδες να είμαι εξωγήινος, μάλλον ο συγγραφέας δεν χαριεντίζεται με φανμπόις εντ γκερλς, αδιαφορεί για τις ιδιοφυίες της ελληνικής λογοτεχνικής μπλογκόσφαιρας και τους διαχειριστές μεγίστων φεισμπουκικών ομάδων πειραιώς και νήσων, δεν εξηγείται αλλιώς, δεν είναι δημοφιλής αρκετά για να τον διαβάσουν ορισμένοι, γι αυτό στο φτύσιμο; (άφήστε, δε θέλω απάντηση, ρητορικό το ερώτημα).

Κατερίνα Χαρίση