Posts Tagged ‘Πολιτική’

Το καφέ Ευρώπη μου άφησε γλυκόπικρα συναισθήματα και αρκετή ανακούφιση. Είναι slavenkaένα βιβλίο που σίγουρα αφορά όλους τους …Ευρωπαίους, αν και δεν είμαι τόσο σίγουρη ότι θα αγγίξει ή ενδιαφέρει κάποιον μη Ανατολικοευρωπαίο. Κάποιοι θα δείξουν ενδιαφέρον φαντάζομαι. Όμως δε νομίζω ότι θα νιώσουν και πολλά. Η ανακούφιση κολλάει στο ότι δε νιώθω πια ….ελέφαντας. Δύσκολο να το εξηγήσω αν δεν το διαβάσετε, όμως κατά κάποιον τρόπο είναι λυτρωτικό να ξέρεις ότι όχι, δε φταίει το χαλασμένο ντιενέι σου, ούτε η φτιαξιά σου, ούτε το αίμα σου που δεν είσαι σαν τον Γερμανό ή τον Σουηδό ή τον Φιλανδό. Απλά δεν είσαι. Γιατί είσαι Βαλκάνιος. Και δεν είσαι μόνος.

Τίτλος συμβολικός, «Καφέ Ευρώπη». Η επιθυμία μας και η ψευδαίσθηση. Το «μας» αφορά εμάς, τους Βαλκάνιους. Η επιθυμία μας είναι να γίνουμε Ευρώπη. Δυτική Ευρώπη. Να μας αγκαλιάσει η Ευρώπη, η Δυτική, η άλλη Ευρώπη, η οργανωμένη, η πλούσια, η λειτουργική, η διάφανη. Μια επιθυμία μας τόσο έντονη, που σε κάθε βαλκανική πόλη υπάρχει πια και ένα «Cafe Europa», ή μαγαζιά με …ευρωπαϊκούς τίτλους, Vienna, Little Paris. Πως κάποτε αυτό θα συμβεί. Πως συμβαίνει τώρα.

Όμως εμείς, όλοι εμείς, δε θα γίνουμε ποτέ δυτικοευρωπαίοι. Γιατί;

Θα έλεγα πως η απάντηση συνοψίζεται ολόκληρη σε μια συγκλονιστική εικόνα που περιγράφει η συγγραφέας στο βιβλίο της: Μια αυλή. Μια αυλή στη Στοκχόλμη, πενήντα τετραγωνικά στείρου τσιμέντου, μια απρόσωπη και άψυχη αυλή. Στην άλλη πλευρά, μια αυλή της Κροατίας. Με αγριόχορτα, ζωύφια, ένα παλιό ποδήλατο, σκόρπια εργαλεία, ίσως κι ένα καζάνι πάνω στη φωτιά. Παιδιά να τρέχουν και γέροι να κάθονται σε πλαστικές καρέκλες. Ποτέ οι δυο αυτές αυλές δε θα αλλάξουν θέση. Οι λόγοι χιλιάδες και μπορείτε να τους βρείτε μέσα στο βιβλίο και δεν έχει να κάνει με ηλίθια στερεότυπα περί ψυχρότητας ή οτιδήποτε άλλο.

Το «Καφέ Ευρώπη» δεν είναι «ακόμα ένα βιβλίο για τα βαλκάνια» ή τον πόλεμο. Είναι καθαρά προσωπική τοποθέτηση, είναι η συνείδηση του απλού ανθρώπου, που δεν καταλαβαίνει ακόμα γιατί είναι τόσο κακό το να είναι κάποιος «έτσι» ή «αλλιώς», δεν καταλαβαίνει την ύπαρξη λάθους εθνικότητας ή λάθους χρώματος ματιών και δεν μπορεί να πάρει κανενός το μέρος. Είναι η φωνή που ψάχνει ανθρωπιά μέσα στον πόλεμο, που ψάχνει την Ευρώπη που δεν υπήρξε ποτέ, τη μεγάλη αγκαλιά της, την ψευδαίσθησή της.

Την ψευδαίσθηση πως η Ευρώπη είναι μια μεγάλη και στοργική μάνα κι όχι διάφορα κράτη που νοιάζονται πρωτίστως για τα δικά τους συμφέροντα.

Εξάλλου, όταν έχεις επιτρέψει τον πόλεμο της Βοσνίας κι έχεις μείνει θεατής, όταν 50 χρόνια μετά το ΒΠΠ και το «Ποτέ Ξανά» έχεις επιτρέψει την εθνοκάθαρση, έχεις επιτρέψει να επανακαθοριστούν τα σύνορα, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, και τις γενοκτονίες, για ποια Ευρώπη μιλάμε και ποια δημοκρατία;

Τι είναι η Ευρώπη μετά τον πόλεμο της Βοσνίας, αν όχι …μια ψευδαίσθηση;

*Μεγάλη έκπληξη να βρω βιβλίο της στα ελληνικά από τις εκδόσεις …ΟΞΥ. Μετάφραση εξαιρετική από τον Γρηγόρη Κονδύλη. Ακόμα ένα υπάρχει δικό της στα ελληνικά, εκδόσεις γράμματα νομίζω, άθλια μετάφραση από την Κουμπαρέλη, τόσο άθλια που το άφησα αδιάβαστο και το γύρισα πίσω στη βιβλιοθήκη, το συνέχισα στα αγγλικά.

Advertisements

Τελικά όσο ειρωνικό σε κάθε αρνητική του διάσταση κι αν ακούγεται, χρειάστηκε ένας Ντόναλντ Τραμπ για να καταλάβουμε τι συνέβαινε στο παρελθόν. Ήταν σαν να είμασταν τυφλοί και ξαφνικά κάποιος να μας άνοιξε τα μάτια. Και όσον αφορά την δημοκρατία πραγματικά είμασταν τυφλοί.

Όταν εκλέχτηκε ο Μπους, πραγματικά όλοι νιώσαμε ότι το τέλος πλησιάζει και όπου να ‘ναι ένας ανίκανος θεωρητικά πρόεδρος θα πάταγε το κουμπί που θα έφερνε το τέλος. Τελικά δεν είχαμε καταλάβει τίποτα μέχρι που ένας πραγματικά ανίκανος και στην ουσία επικίνδυνα ηλίθιος τύπος έγινε πρόεδρος της Αμερικής. Ίσως η μεγαλύτερη ιστορική ειρωνεία να είναι ότι συνειδητά ο Τζωρτζ Μπους άνοιξε τον δρόμο για τον πρώτο μαύρο Αμερικανό πρόεδρο. Και αυτό το έκανε από την αρχή της προεδρίας του ορίζοντας σαν υπουργό εξωτερικών των ΗΠΑ τον πρώτο μαύρο που υπουργοποιήθηκε στην ιστορία της χώρας, και σύμβουλό του σε θέματα άμυνας επίσης μια γυναίκα και μάλιστα μαύρη, η οποία και στη συνέχεια αντικατέστησε στο υπουργείο εξωτερικών τον Κόλιν Πάουελ.

biblio_17_0029.gifΌπως είναι φυσικό, για να φτάσει εκεί που έφτασε, στις εποχές που το κατάφερε, η Κοντολίζα Ράις, ούτε το συνηθισμένο κορίτσι μαύρης οικογένειας ήταν, ούτε η ίδια ακολούθησε την συνηθισμένη πορεία που ακολουθούν τα μαύρα κορίτσια στην υποβαθμισμένη θέση που έχουν στην αμερικανική κοινωνία. Απεναντίας επρόκειτο για το κορίτσι με τα γαλλικά του και το πιάνο του, χωρίς όμως – και αυτό προσέξτε το – να απομονωθεί από τον εξωτερικό κόσμο και να μην πάρει κι εκείνη μια γεύση από τον σύγχρονο αμερικανικό ρατσισμό, τις διακρίσεις και τις ανισότητες. Και παρόλο ότι μεγάλωσε σε ένα ρεπουμπλικανικό και αυστηρά χριστιανικό περιβάλλον που στην ουσία δημιούργησε μια «σιδηρά κυρία» ποτέ δεν ξέχασε και όταν πια βρέθηκε σε θέση εξουσίας παρ’όλη την συχνά πολιτικά ορθή στάση της έδωσε τις μάχες της για την ισότητα και το τέλος των διακρίσεων.

Πολύ πιο σοβαρό όμως είναι να σημειωθεί ότι όλα αυτά δεν τα είδε μεμονωμένα αλλά σαν ένα όλο που χαρακτηρίζει μια δημοκρατική κοινωνία. Δεν μπορείς να αποκαλείς μια χώρα δημοκρατική αν η κοινωνία της δεν είναι δημοκρατική κι αν υπάρχουν διακρίσεις ακόμα και σε ασήμαντα γεγονότα και θέματα. Αυτό ακριβώς ήταν όρος ζωής για την Κοντολίζα Ράις και αυτό ακριβώς είναι και το βασικό θέμα του βιβλίου της «Democracy: Stories from the Long Road to Freedom» (Δημοκρατία: ιστορίες από τον δύσκολο δρόμο προς την ελευθέρια) που μόλις κυκλοφόρησε.

Στο βιβλίο της η Ράις μιλάει σε πρώτο πρόσωπο όλα όσα έζησε στη πορεία της προς το υπουργείο εξωτερικών των ΗΠΑ, με ιδιαίτερη έμφαση στα όσα έζησε και είδε κατά την τελευταία περίοδο που ήταν υπουργός. Μέσα σε συχνές αναφορές σε ιστορικές προσωπικότητες, η Ράις αναφέρεται στη γνωριμία με Σεΐχηδες και βασιλιάδες αλλά και δικτάτορες και εγκληματίες που είχαν την περίοδο που ήταν υπουργός θέση εξουσίας. Το σημαντικό είναι ότι το σύγχρονο των εμπειριών της επιτρέπει στον αναγνώστη να αναγνωρίσει πολλές από αυτές τις προσωπικότητες με μερικές μάλιστα να συνεχίζουν να κυριαρχούν στις χώρες τους.

Η Ράις στο βιβλίο της δεν αποποιείται ουτε τις κοινωνικές της ρίζες αλλά ουτε και τις πραγματικές, συχνά ισορροπώντας ανάμεσά τους και βέβαια το βιβλίο είναι σαν χαστούκι στον σύγχρονο Καλιγούλα και στην ρατσιστική του αυλή που αυτή τη στιγμή εξουσιάζουν τις ΗΠΑ.

Το βιβλίο, για όσους τουλάχιστον ασχολούνται με την σύγχρονη πολιτική και τις εξελίξεις είναι πολύ ενδιαφέρον ακόμα κι αν διαφωνείς ιδεολογικά με την Ράις. Είναι μια υπενθύμιση ότι τελικά υπάρχουν και χειρότερα.

Το βιβλίο της Κοντολίζα Ράις Democracy: Stories from the Long Road to Freedom κυκλοφόρησε στις 9 Μάιου και είναι εκδόσεις Tele. Προς το παρόν κυκλοφορεί μόνο στην έντυπη έκδοση και με σκληρό εξώφυλλο. Δεν είμαι σίγουρος αν θα μεταφραστεί στα ελληνικά και το θεωρώ απώλεια γι’ αυτό, αλλά για όσους ενδιαφέρονται από ότι με πληροφόρησε ο εκδοτικός σύντομα θα βγει και σε ψηφιακή μορφή για να το κατεβάσετε έστω στα αγγλικά.