Posts Tagged ‘Σκλάβοι’

Πρόσφατα για το τελευταίο τεύχος του ArsOvi, χρειάστηκε να μεταφράσω μια American Masters - Alice Walker: Beauty in Truthσυνέντευξη της Άλις Γουόκερ (Alice Walker) της γυναίκας που έγραψε «Το Πορφυρό Χρώμα» (The Color Purple) το 1982, ένα βιβλίο που πολεμήθηκε σφόδρα από τους λογοκριτές στις ΗΠΑ και αποσύρθηκε από σχολεία, βιβλιοθήκες και μαγαζιά. Ομολογώ πως δεν γνώριζα ούτε το όνομά της, ούτε το βιβλίο της, ούτε καν την ταινία που γυρίστηκε 1985, σε σκηνοθεσία του Στίβεν Σπίλμπεργκ και με πρωταγωνίστρια – μεταξύ άλλων πολύ καλών ηθοποιών, την αγαπημένη μου Γούπι Γκόλντμπεργκ.

Διαβάζοντας τη συνέντευξη και παράλληλα ψάχνοντας για πληροφορίες στο διαδίκτυο γιατί βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα και τη συνέντευξη αλλά και τις απόψεις της συγγραφέως και ήθελα οπωσδήποτε να βρω το βιβλίο να το διαβάσω, είχα την εντύπωση ότι ο λόγος που έγινε τόσος ντόρος γύρω από το Πορφυρό Χρώμα, ήταν οι ομοφυλοφιλικές αναφορές (ελάχιστες όπως διαπίστωσα αργότερα διαβάζοντάς το) και οι αντιδράσεις κυρίως γονέων οι οποίοι ζητούσαν το βιβλίο να απομακρυνθεί από τις σχολικές βιβλιοθήκες επειδή – σύμφωνα με τη συγγραφέα – κατά πάσα πιθανότητα επρόκειτο για ανθρώπους που είχαν κακοποιηθεί ή κακοποιήσει τα παιδιά τους. Παρένθεση εδώ: Σκεφτείτε ότι το βιβλίο αντιμετώπισε τη λογοκρισία ακόμα και το 2008 στη Νότια Καρολίνα, όπου και απομακρύνθηκε από τα ράφια των σχολικών βιβλιοθηκών.

1100590

Η υπόθεση κατά τις διάφορες περιγραφές αφορά τη «Σέλι, μια Αφροαμερικανίδα που ζει στον Αμερικανικό νότο, παντρεμένη με τον Άλμπερτ, έναν αδικαιολόγητα βίαιο άνδρα. Μόνη της διέξοδος, τα γράμματα που στέλνει στην αδερφή της Νέτι, στην οποία εξομολογείται τον πόνο της και τα παράπονά της. Ο Άλμπερτ όμως γνωρίζει για αυτή τη συνήθεια της Σέλι που την κρατάει κρυφή, και φροντίζει να παίρνει αυτός τα γράμματα που στέλνει η Νέτι, αφήνοντας τη Σέλι να πιστεύει ότι η αδερφή της έχει πεθάνει. Παράλληλα με την ιστορία της Σέλι, παρακολουθούμε και τις ιστορίες άλλων γυναικών που έχουν βιώσει την κακοποίηση κατά τη διάρκεια της ζωής τους.»

Θα πω ότι η περιγραφή αυτή είναι παραπλανητική κατά κάποιον τρόπο, ή πολύ λίγη. Και επίσης θα πω και με σιγουριά, ότι τελικά μάλλον ο λόγος που το βιβλίο αυτό κυνηγήθηκε τόσο, ήταν (και είναι, αφού μιλάμε και για το 2008!) τα πολύ δυνατά του μηνύματα ενάντια στην καταπίεση και κακοποίηση των γυναικών, τα μηνύματα αγάπης για το θεό που δεν είναι «ο» θεός αλλά ούτε και «η», όμως είναι «το» γιατί είναι τα πάντα και είναι παντού, τα μηνύματα αγάπης προς τους ανθρώπους, τη μόρφωση, τα βροντερά και κατηγορηματικά του ΟΧΙ σε κάθε μορφής βία.

Alice-White-Turban

Η ιστορία της Σέλι, μάλλον η ίδια η Σέλι, είναι ο πυρήνας γύρω από την οποία περιστρέφονται χιλιάδες άλλες ιστορίες, χιλιάδων ανθρώπων και ετών. Η ήσυχη και καλόβολη και υπάκουη Σέλι, μητέρα δυο παιδιών που απέκτησε από τους βιασμούς του πατέρα της και που της τα πήραν αμέσως, η γλυκιά και αμόρφωτη Σέλι που προσπαθεί στωικά να ζήσει τη ζωή που της έτυχε, προσπαθώντας να βάλει τις σκέψεις της σε μια τάξη, ρωτώντας για τα πάντα και γράφοντας γράμματα στο Θεό.

Η αδερφή της Νέτι, που την πήραν από το σπίτι της και βρέθηκε Ιεραπόστολος στην Αφρική, να χτίζει σχολεία και να προσπαθεί να μορφώσει κυρίως τα κορίτσια, ενάντια στις παραδόσεις που θέλουν τις γυναίκες να απαγορεύεται να γνωρίζουν όσα γνωρίζουν οι άντρες, ενάντια στους άντρες που λατρεύονται ως θεοί κι όμως, δεν είναι ικανοί ούτε τη γη τους να φροντίσουν, ούτε τροφή να φέρουν στο σπίτι, και ζουν παρασιτικά εις βάρος όλων των γυναικών που τους υπηρετούν. Ενάντια στον πολιτισμό, παρακολουθώντας έναν πόλεμο που δεν έχει αρχίσει ακόμα αλλά είναι αδύνατον να μην προβλέψεις πως θα γίνει, όταν ξαφνικά ένας δρόμος ανοίγεται προς το σπίτι σου, εκεί που φυλάς κάθε τι σημαντικό για την επιβίωσή σου: Νερό και γη.

Ενάντια στις εταιρείες που διώχνουν τους ανθρώπους από τη γη τους και γκρεμίζουν τα σπίτια τους, χτίζοντάς τους καλύβες με τσίγκινες στέγες σε μέρη που δεν έχουν ούτε γόνιμο έδαφος, ούτε νερό, και τους αναγκάζουν να δουλέψουν γι αυτούς, για να έχουν όλα αυτά που είχαν από πάντα δικά τους: Νερό, τροφή.

Ενάντια στις προκαταλήψεις, που αφήνουν παιδιά να πεθαίνουν από αρρώστιες τις οποίες μπορούν να θεραπεύσουν με εμβολιασμούς και φάρμακα.

Ενάντια σε απαραχαιωμένες παραδόσεις όπως το χαράκωμα του προσώπου και η κλειτοριδεκτομή, υποχρεωτικές και βασανιστικές κι επικίνδυνες διαδικασίες που κάνουν τα παιδιά και τα κορίτσια να υποφέρουν, να μολύνονται, να πεθαίνουν, αρνούμενοι βοήθεια.

Η Σοφία, μια γυναίκα μεγάλη και δυνατή σα βουνό, που έμαθε να δέρνει σαν άντρας όταν μεγάλωσε ανάμεσα σε άντρες, αδέρφια αρσενικά και θείους, προσπαθώντας να προστατευτεί από αυτούς. Που ο άντρας της τη χτυπούσε χωρίς ούτε εκείνος να ξέρει το λόγο και χωρίς να το θέλει, αλλά το έκανε γιατί έτσι κάνουν οι άντρες και έτσι πρέπει να κάνουν στις γυναίκες. Μα η Σοφία είναι τόσο γερή που μπορεί αν θέλει να τον σκοτώσει. Περήφανη γυναίκα που αρνείται να γίνει υπηρέτρια της συζύγου του δημάρχου και την κλείνουν φυλακή και πεθαίνει χίλιες φορές κάθε μέρα.

Η Σούγκαρ, ερωτική και λάγνα, γυναίκα που αγαπά τους άντρες και υμνεί τον έρωτα με τα τραγούδια της, που αγαπά το θεό γιατί τον βρίσκει παντού, στη γη, στον αέρα, στα δέντρα, μέσα της. Που δεν ανέχεται την τυραννία και δε σκύβει το κεφάλι μπροστά στο σατραπισμό των αντρών που «έτσι έχουν μάθει».

Και άλλες.

Γυναίκες και γυναίκες και γυναίκες, χιλιάδες γυναίκες που πέρασαν από τον κόσμο και υπέφεραν εξαιτίας όχι των αντρών per se αλλά επειδή …έτσι είναι.

Δεν έχω διαβάσει πιο όμορφο βιβλίο και πιο αισιόδοξο μέσα στην όλη δυστυχία που περιγράφει, και με εξέπληξε αφάνταστα ο τρόπος της Άλις Γούοκερ να μιλάει για όλα αυτά, χωρίς ίχνος μίσους και κακίας, με τόση αγάπη για τις γυναίκες αλλά και τους άντρες του λαού της, για την Αφρική, για τους προγόνους της, για την ομορφιά της ζωής και το θεό που δεν είναι «ο», ούτε «η», αλλά είναι «το» γιατί είναι παντού και στα πάντα.

Πόσο όμορφο βιβλίο, πόσο όμορφος άνθρωπος. Ό,τι και να έχει γράψει δεν μπορεί παρά είναι υπέροχο.

Από όσο ξέρω στα ελληνικά δεν κυκλοφορεί πια και δεν έχω ιδέα το πώς έχει μεταφραστεί. Το διάβασα στα αγγλικά και δυσκολεύτηκα λιγάκι γιατί όπως γράφει η συγγραφέας, μιλάει με τη γλώσσα των τότε μαύρων με το φτωχό λεξιλόγιο που ανέπτυξαν ακούγοντας μόνο τη γλώσσα. Προτείνω να έχετε τα μάτια σας ανοιχτά κι αν, οπουδήποτε τύχει και το δείτε, αγοράστε το χωρίς δεύτερη σκέψη. Και δείτε και την ταινία.

Κατερίνα Χαρίση

Στις πλούσιες οικογένειες της Αμερικής την εποχή της δουλείας, οι λευκές γυναίκες δεν θηλάζουν τα fgfgfμωρά τους μόλις γεννηθούν. Αυτή τη δουλειά την αναλαμβάνουν οι σκλάβες, και το πιο συνηθισμένο ήταν να αναθέτουν αυτή τη δουλειά σε εκείνες που δουλεύουν στις φυτείες γιατί έχουν το πιο πολύ και παχύ γάλα. Ο λόγος είναι – για τους λευκούς άρχοντες πάντα – απλός: Τα παιδιά πεθαίνουν. Πολύ εύκολα, πολύ σύντομα. Όλοι έχουν χάσει παιδιά. Το να θηλάσει μια μάνα το παιδί της σημαίνει ότι θα δεθεί μαζί του κι αν αυτό τελικά πεθάνει, είναι πιο δύσκολο να το ξεπεράσει. Για τον ίδιο λόγο οι λευκές μητέρες ουσιαστικά παραδίδουν τα παιδιά τους εξ’ ολοκλήρου στις τροφούς, οι οποίες τα θηλάζουν, τα κοιμίζουν, τα κάνουν μπάνιο και τα ντύνουν, τα φροντίζουν σαν αληθινές μάνες, μέχρι τα 3-4 χρόνια τους, όπου μετά τις απομακρύνουν πάλι για να μη δεθούν μαζί τους.

Οι σκλάβοι των φυτειών δεν έχουν απολύτως καμία επαφή με τα σπίτια. Και οι σκλάβοι στα σπίτια αποκόβονται για πάντα από τους δικούς τους. Αν μια εργάτρια έχει μωρό που το θηλάζει και την ίδια περίοδο γεννηθεί κι ένα λευκό μωρό, τότε η μάνα θα μεταφερθεί για πάντα στο σπίτι, παρατώντας το δικό της παιδί για να αναλάβει το ξένο. Κανείς δεν επιστρέφει πίσω. Όταν η δουλειά της τελειώσει, θα πουληθεί. Αυτό είναι κανόνας, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων δηλαδή καλούς αφέντες και σκλάβους που έχουν δημιουργήσει οικογένεια και ίσως, ίσως να της επιτρέψουν να γυρίσει στις καλύβες.

Στο Yellow Crocus, τίτλος που σημαίνει το γνωστό μας κίτρινο αγριολούλουδο – σημάδι του ερχομού της άνοιξης, μια γυναίκα κρατά σφιχτά το μωρό της στο στήθος της και κοιτάζει την πόρτα της καλύβας της, περιμένοντας τη στιγμή που θα αλλάξει τη ζωή της. Όταν ακούει το χτύπημα, αφήνει το μωρό προσεκτικά στην παλέτα που έχει για κρεβάτι και ανοίγει, ύστερα ακολουθεί τη νεαρή που της λέει μόνο δύο λέξεις: Σε περιμένουν.

Η Mattie ακολουθεί τη νεαρή σκλάβα στο μεγάλο αρχοντικό. Ένα άλλο μωρό περιμένει να γεννηθεί και η Mattie θα αναλάβει να το θηλάσει και να το φροντίσει ώσπου να μεγαλώσει. Η Mattie μισεί αυτό το λευκό μωρό που βρίσκεται εκεί όπου θα έπρεπε να βρίσκεται ο νεογέννητος γιος της, στο στήθος της. Ένα μικροσκοπικό δωμάτιο είναι από δω και στο εξής το σπίτι της και από το παράθυρο η Mattie κάθε χάραμα και κάθε ηλιοβασίλεμα στέλνει την αγάπη και τις προσευχές τις στο γιο της και τους δικούς της, στις καλύβες που ζουν οι σκλάβοι, μακριά από το αρχοντικό.

Μπορεί απλώς να κλείσει με την παλάμη της το στόμα και τη μύτη του νεογέννητου κοριτσιού και να τελειώσουν όλα. Όμως η Mattie δεν είναι φονιάς. Και καταφέρνει αυτό το ήσυχο και αξιολάτρευτο μωρό να το αγαπήσει, όπως κι εκείνο αναγνωρίζει τη Mattie ως το μόνο αγαπημένο της πρόσωπο.

Η μικρή Ελίζαμπεθ μεγαλώνει και γίνεται ένα υπέροχο κοριτσάκι που αγαπά βαθιά την τροφό της και το γιο της Σάμιουελ, εκείνη του μαθαίνει να διαβάζει και να γράφει κι εκείνος της μαθαίνει παιχνίδια και τραγούδια των μαύρων. Όμως ο Σάμουελ θα πουληθεί, η Mattie θα το σκάσει, η Ελίζαμπεθ θα μεγαλώσει με τον πόνο της απώλειας της μόνης γυναίκας που αγάπησε και την αγάπησε, μέχρι που κοντά 20 χρόνια μετά, αποκληρωμένη από τους δικούς της θα βρεθεί φτωχή μα ελεύθερη κι έτοιμη να πεθάνει πάνω στη γέννα, και η Mattie, σε έναν άλλο κόσμο 500 μίλια μακριά με άλλο όνομα και άλλη ζωή, θα τη σώσει. Ξανά.

Μια ιστορία που καλύπτει σχεδόν 30 χρόνια, από τη γέννηση της Miss Elizabeth, την αγάπη της προς τη Mattie, τη νεαρή σκλάβα που είναι – ενάντια σε κάθε αντίληψη της εποχής – σαν μητέρα της, η απόδρασή της για να σώσει το δεύτερο παιδί της, το ταξίδι ως την επόμενη ελεύθερη πολιτεία για να συναντήσει μισοπεθαμένη τον άντρα και το γιο της σχεδόν δέκα χρόνια μετά. Κι ύστερα ο προγραμματισμένος γάμος της Elizabeth με τον γιο της πλουσιότερης οικογένειας και κληρονόμο της τεράστιας περιουσίας της, όμως η Elizabeth έχει μεγαλώσει πια και δε θέλει να έχει ανθρώπους ως σκλάβους, δεν το αντέχει, δεν το δέχεται, και αποφασίζει να φύγει, αφήνοντας πίσω της δυο έξαλλους γονείς που την αποκληρώνουν και τα πλούτη στα οποία μεγάλωσε.

Πραγματικά υπέροχο βιβλίο. Απλά δεν μπορείς να σταματήσεις να διαβάζεις. Μια πολύ όμορφη ιστορία, που εναλλάσσεται από το ιστορικό μυθιστόρημα στο δράμα κι ύστερα στο ελαφρύ ρομάντζο, με ανατροπές στην πλοκή που νιώθεις πως παραείναι καλές για να είναι αληθινές, όμως παρόλα αυτά θέλεις να τις πιστέψεις και το κάνεις, γιατί έτσι θα έπρεπε να είναι κι ας μην ήταν ποτέ. Μικρές λεπτομέρειες που ζωντανεύουν ακόμα περισσότερο όλες τις εικόνες μπροστά στα μάτια σου, οι συνήθειες των σκλάβων, οι προσευχές τους, τα τραγούδια τους και το δέσιμο των οικογενειών τους, στην αντίθεση των πλούσιων αφεντάδων όπου τα παιδιά μεγαλώνουν με μόνο σκοπό τη συνεχή επίδειξη καλής ανατροφής και πλούτου, για να συνεχίσουν να αυξάνουν τις περιουσίες των γονιών τους, δυστυχισμένα παιδιά που δεν έχουν ζήσει καμία ζωή παρά το ότι έχουν τα πάντα.

Κατερίνα Χαρίση